Gepost door: Kaj Elhorst | december 1, 2013

Verrijking door de fantasie

Zie voor de betekenis van het woord “Kana’an” de pagina “nieuws”. 

De hedendaagse Nederlandse literatuur kenmerkt zich grotendeels door “waar gebeurde” verhalen. Boeken richten zich veelal op relatieproblemen en -storingen die de auteurs zelf hebben doorgemaakt. Van tijd tot tijd beschrijven ze ook de trauma’s die hen beheersen, zoals Wereldoorlog II. Dat is allemaal prima maar het hoort thuis in een lange reeks van onvrede-verhalen , een zeker column-genre zou je kunnen zeggen, die kenmerkend zijn voor de alledaagse kijk op wereld en samenleving.

De herkenbaarheid staat daarbij voorp: herkenbaarheid van irritante personen, hetzij vertegenwoordigd door vrienden en kennissen van de hoofdpersoon, hetzij door de hoofdpersoon zelf. Soms, zoals in de Wereldoorlog II verhalen, gaat het om zeer begrijpelijk woede, angst of verdriet. Zaken die ieder van ons dagelijks tegenkomt in mindere mate maar toch heel direct begrijpbaar.

Dat is niet altijd zo geweest. Er zijn perioden en vooral landen geweest waarin literatuur zich veel meer richt op mogelijkheden die buiten het directe bereik lagen. Vooral in de Engelstalige literatuur is dat genre ruim aanwezig. Daarin speelt de fantasie een belangrijke rol. Het genre wordt dan ook veelal, hoewel niet altijd, aangeduid als “fantasy”. Die fantasie is een wonderbaarlijke eigenschap van de geest. Het gaat daarbij niet om de individueel ervaren gebeurtenissen in de samenleving maar het gaat om de ervaringen die de auteur aan anderen toekent, anderen die in omstandigheden verkeren waarin de auteur zelf nog nooit is geweest. Hoewel, tijdens het schrijven van zo’n boek heeft de auteur vaak wel de indruk dat hij de gebeurtenissen en ervaringen zelf ook doormaakt. Daardoor ontstaat een reeks van ervaringen die niet volledig buiten de alledaagse werkelijkheid staan maar daarmee wel degelijk herkenbare verbanden vertonen. Dat nu is de kern van de fantasie. Fantasie is geen op hol geslagen gedachtenstroom maar een verplaatsing van de werkelijkheid naar andere omstandigheden of de verplaatsing van onbekende gebeurtenissen naar onze herkenbare omstandigheden. Die twee kunnen elkaar ook afwisselen.

Op die manier geeft fantasie de auteur en de lezer een stuk verrijking. De gebeurtenissen houden geen verband met het leven van de auteur zelf, nee, de auteur moet zich verplaatsen in een wereld de ook hem of haar onbekend is. Dat is de toevoeging van waarden, de verrijking die de fantasie geeft.  Voor auteur en lezer heeft dat “uittreden” uit de alledaagse werkelijkheid iets bevrijdends, iets ontspannends. Het geeft een mogelijkheid om opnieuw vanuit jezelf tot nieuwe gedachten te komen, daar waar het “ik- of columngenre” lezer en auteur juist gevangen houdt in een wereld die al bekend is. Die bevrijding en ontspanning, die maken fantasie zo waardevol en zorgen voor verrijking van iedereen die ermee in aanraking komt.

Advertenties

Responses

  1. Leuke analyse.


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Categorieën

%d bloggers liken dit: