Gepost door: Kaj Elhorst | juli 4, 2013

De onmisbaarheid van fantasie

voorkant-annalen-v-g

Meer weten? Kijk ook eens op bol.com en  Nieuwe Druk

De poster is te vinden onder “nieuws” 

Fantasy of fantasie? Kaj Elhorst maakt duidelijk dat het Engelse woord een bijzondere betekenis heeft gekregen. “Het slaat de laatste tientallen jaren op verhalen waarin bijzondere wezens en vaardigheden zoals toverij en rondwarende geesten een rol spelen. Het Nederlandse fantasie is wat meer “zichzelf” gebleven en heeft nog betrekking op al datgene  wat mensen bedenken zonder de “wetenschappelijke feiten” in acht te nemen. In veel gevallen berusten historische romans ook op een flink stuk fantasie. Daarbij spelen de zaken die in het leven van de schrijver van belang zijn, een vooraanstaande rol Hij of zij kan kiezen uit geweld, seks, relatieproblemen, genialiteit en tal van andere zaken die te maken hebben met de hoofdpersonen uit het verhaal.

Op de keper beschouwd zou je “De Annalen van Gamor”  ook kunnen zien als een historische roman. Er is nu eenmaal relatief weinig bekend over het leven van de mens in de ijstijd. Dat komt voor een groot deel door het ontbreken van schriftelijke bronnen. De geschilderde bronnen in een aantal grotten zijn misschien nog het meest veelzeggend.  Hoe dan ook, deze marginale kennis maakt het mogelijk een heel eigen vorm te geven aan maatschappij en religie zoals die ongetwijfeld bestonden bij ijstijdvolkeren, Voorop staat dat geen enkel volk uit volledig vrije wil in ijs- en sneeuwvlakten gaat wonen. Ook de eskimo’s zijn daar terechtgekomen door het geweld dat Indianenstammen tegen hen gebruikten. In mijn boek gaat het verlangen naar een beter en nieuw leven overheersen en zo gaat een groot deel van het volk op reis. Fantasie maar met een fundament van realiteit begeleiden hen tot en met de laatste bladzijde. En inderdaad, zoals in de recensie van Biblion te lezen valt, zijn er hedendaagse problemen herkenbaar. Dat is ook de opzet, opzet en toeval, bij het schrijven van het verhaal geweest. En ook de oplossingen die de mensen uit het boek daarbij vinden, de fantasie van mij als auteur helpt hen daarbij.”

Waarom koos ik de ijstijd als periode voor De Annalen van Gamor? Vanwege de omstandigheden die volledig afweken van de onze: kou, duisternis, eenzaamheid, alleen die al houden spanning en dreiging in. En dan: vanwege de geringe kennis die ieder van ons heeft van het leven in die tijd….

Onmisbaarheid van de fantasie

Het leuke van een autobiografie is dat je tijden door elkaar mag gooien. Het hoeft allemaal niet per se chronologisch te zijn. Laat een ander dat later maar uitzoeken, als hij of zij wil.

De laatste weken ben ik steeds meer benaderd door mensen die mijn fantasie zo verschrikkelijk groot vinden. Dat komt natuurlijk door het boek “Annalen van Gamor”.  Mensen vinden mijn fantasie geweldig en bewonderen dat en natuurlijk ben ik daar blij mee. Als het aan mij ligt, komt er nog veel meer uit die fantasiedoos.

Tegelijkertijd ben ik ook heel erg verbaasd. Als men die fantasie zo geweldig en mooi vindt, waarom wordt ze bij kinderen dan altijd vertrapt en weggestopt? Waarom worden kinderen thuis en op school altijd belast met dat wat wij de werkelijkheid noemen? Waarom krijgen kinderen zo weinig kans hun fantasie uit te leven en op die manier op hun eigen wijze de wereld te verkennen? Zou het echt waar zijn dat kinderen met veel fantasie niet zo’n goede toekomst hebben in deze wereld? Zouden zij niet in staat zijn een behoorlijke studie die bij hen past te volgen?

Ik geloof er geen donder van. Integendeel. Ik denk dat kinderen die hun fantasie uitbuiten over het algemeen ook heel intelligent zijn en heel goed weten hoe ze een studie of opleiding moeten volgen. Sommigen zullen zo’n studie niet eens nodig hebben omdat zij vanuit hun fantasie een pad volgen dat hen heel goed en behendig door de wereld leidt.  Als schrijver hoef je bijvoorbeeld niet veel meer te kunnen dan Nederlands redelijk goed te schrijven. Wie in de fase van de opstellen terecht is gekomen, is in dat geval in feite al bijna aan het afstuderen.

 Fantasie is de bloem van de ziel, de beeldenreeks die een mens verbindt met de wereld, die de wereld vormgeeft op een heel eigen persoonlijke manier. Het leuke van een volgroeide fantasie is dat zij de uitdrukking “dat kan niet” niet kent. Fantasie laat alles toe wat er in de menselijke geest opbloeit en het verrassende daarvan is, dat veelal veel later blijkt dat al die ideeën nog mogelijk zijn ook.  Zo spraken de klassieke Grieken al over de mogelijkheid om de vliegen maar in hun tijd “was dat onmogelijk”. En toch….vele eeuwen later ontdekte men hoe het moest.

Fantasie is dus niet alleen de toegangspoort van een onbevangen menselijke geest naar de wereld maar ook de weg naar een toekomst die niet gevangen zit in het heden. Dat is precies het tegengestelde van de toekomst die ons tegemoet komt uit duizenden rapporten en verslagen, wetenschappelijk onderzoek zoals dat heet. Daarin wordt een toekomst geschetst die zich niet los kan en wil maken van het heden. Waarom? Omdat wij verleerd hebben met fantasie om te gaan en daardoor maken onbevangenheid en fantastische voorstellingen ons bang. Cijfers en getallen zijn ons wapen daartegen, hoe verstikkend ze ook zijn.

Met de Annalen van Gamor houdt het vanzelf niet op. Het einde van het boek geeft al aan dat er meer zal komen, steeds meer in de toekomst en fantasie blijft dus hard nodig. Het gaat er steeds weer om dat de menselijke geest in beweging blijft, de gedachtenstroom mag niet tot stilstand komen maar behoort steeds weer onbegane paden te bewandelen. Vooral buiten de paden trouwen, vooral ook op de hellingen, in de bermen en door de landerijen die aan weerszijden liggen want daar liggen mogelijk de grootte vondsten. Als onze samenleving iets nodig heeft, dan is het fantasie, de zuurstof  van de geest. Of wij nu in een democratie of in iets anders willen leven, zodra de fantasie eruit vertrokken is, verwordt het tot een troosteloze woestijn. 

 
Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Categorieën

%d bloggers liken dit: